Innowacje zwiększają efektywność leczenia

Onkologia

Innowacje zwiększają efektywność leczenia

Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe w naszym kraju w ciągu ostatnich trzech dekad wzrosła ponad dwukrotnie. Jednocześnie medycyna oferuje coraz doskonalsze metody diagnostyczno-terapeutyczne, często dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Na czym polega radioterapia personalizowana?

Należy zacząć od tego, że radioterapia wciąż pozostaje pewnego rodzaju tabu. Związane jest to z niską wiedzą społeczną na temat tej metody terapeutycznej. Wśród społeczeństwa nadal pokutuje mit o działaniu promieniowania jonizującego w kontekście niebezpieczeństwa związanego z dostarczenim energii do człowieka, która zagraża jego zdrowiu, skutkuje niekontrolowanymi powikłaniami. Zajmując się tą dziedziną już ponad 20 lat, widzę jak ogromna zmiana nastąpiła w technologii i bezpieczeństwie wykorzystywania tej metodologii leczenia. W nowoczesnej onkologii 70 proc. przypadków może być leczonych w ten sposób, zwykle w połączeniu z chirurgią, chemioterapią czy immunoterapią.

Personalizacja w radioterapii polega na dostarczaniu dawki promieniowania, która będzie skuteczna biologicznie w leczeniu nowotworu, ograniczając przy tym do minimum jego wpływ na tkanki zdrowe. W tym celu musimy dokładnie wiedzieć, gdzie skierować strumień energii oraz mieć pełną kontrolę nad zabiegiem w czasie rzeczywistym. Jeszcze 20 lat temu wszystko praktycznie było oparte o pewne statyczne dane. Dzisiejsza technologia powinna uwzględniać aktualny (dzisiejszy) stan organizmu pacjenta, który jest de facto dynamiczny, pozostaje w ciągłym ruchu zależnym od wielu czynników. Ma to związek chociażby ze stresem, który powoduje m.in. zmianę w sposobie oddychania, ułożeniu ciała, napięciu mięśni czy wartościach ciśnienia tętniczego krwi. W zabiegach wymagających precyzji nawet tak niewielki ruch może być kluczowy. Ten fakt również pokazuje na jak wysokim poziomie możliwości i precyzji dzisiaj możemy prowadzić leczenia.

Jaki wpływ na skuteczność leczenia oraz jakość życia pacjenta onkologicznego ma wykorzystanie tych nowych technologii?

Precyzyjne selekcjonowanie obszarów, które są poddawane wysokim dawkom promieniowania, sprawia, że nie tylko wzrasta skuteczność terapii, ale również zostają niwelowane efekty uboczne leczenia. Dzięki temu chorzy lepiej znoszą terapię, a jakość ich życia jest znacznie wyższa. Dodajmy, że wysoka jakość życia pacjenta, ma wpływ również na efektywność leczenia. Rozwój medycyny, w tym precyzyjna radioterapia, sprawia, że coraz częściej nowotwory z chorób śmiertelnych zmieniają się w choroby przewlekłe.

Profesor Lars Leksell, szwedzki neurochirurg, wynalazca neuroradiochirurgii, a przy okazji także założyciel firmy Elekta, w 1968 roku stworzył prototyp systemu stereotaktycznego Gamma Knife. Przez dekady był on udoskonalany. Dzięki temu odkryciu obecnie leczenie patologicznej zmiany w mózgu nie jest operacją obarczoną dużą ilością powikłań, długotrwałą hospitalizacją i rekonwalescencją, ale zabiegiem, który już po maksymalnie kilku dniach umożliwia pacjentowi powrót do całkowicie normalnej aktywności, zarówno społecznej, jak i zawodowej. Wiele międzynarodowych badań, ale także medycyna oparta na faktach (evidenced-based medicine), potwierdzają spektakularny wzrost zastosowań oraz skuteczności terapii precyzyjnych. To dlatego tak dynamicznie rozwija się radiochirurgia oraz radioterapia stereotaktyczna.

Czym na tym tle wyróżnia się system Leksell Gamma Knife Icon w leczeniu chorób nowotworowych?

System Leksell Gamma Knife Icon zmienia dotychczasowy paradygmat w podejściu do neuroradiochirurgii. Jego ideą jest wykorzystanie najwyższej precyzji, którą daje system Gamma Knife, będącym na świecie uznanym złotym stadardem potwierdzonym tysiącami artykułów naukowych w połączeniu z technikami radioterapii opartymi na weryfikowaniu prawidłowego położenia leczonego obszaru, kontroli leczenia w czasie rzeczywistym i adekwatnym do aktualnej sytuacji pacjenta, modyfikowaniu terapii. Dzięki przebudowie systemu, możemy zapewnić tak wysoką precyzję również bez konieczności zastosowania ram stereotaktycznych.

Należy również zauważyć, że przygotowanie leczenia jest oparte o najwyższej jakości obrazowanie z wykorzystaniem rezonasu magnetycznego, co w sposób bezkompromisowy zapewnia prawidłową lokalizację tkanek chorych. Do tej pory rezonans magnetyczny był stosowany do diagnostyki oraz weryfikowania efektywności terapii. Teraz odgrywa ogromną rolę również w bezpośrednim przygotowaniem pacjenta do leczenia, a tym samym maksymalizowania skuteczności terapii. Co więcej, system Icon pozwala na kontrolę pacjenta w czasie rzeczywistym i na natychmiastową reakcję w trakcie leczenia. Pozwala to bardzo precyzyjnie ocenić spodziewaną reakcję na zastosowane leczenie i zaplanować kolejne kroki terapeutyczne. Radioterapia nigdy wcześniej nie oferowała takich możliwości technicznych.

Czy ta innowacyjna technologia jest już dostępna dla polskich pacjentów?

Obecnie jest 91 klinicznie wykorzystywanych systemów Icon w ośrodkach onkologicznych i neurochirurgicznych na świecie, gdzie leczonych jest wiele tysięcy pacjentów. W Polsce pacjenci mają do dyspozycji dwa systemy Leksell Gamma Knife. Niestety, póki co żaden polski ośrodek nie posiada systemu Leksell Gamma Knife Icon, ale mam nadzieję, że to kwestia czasu.